Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στην Ορθόδοξη Εκκλησία

Με μεγάλη επιτυχία η Βιβλιοθήκη Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου Β΄ πραγματοποίησε το απόγευμα της Τετάρτης 6 Μαρτίου 2019 ομιλία 

με θέμα : « Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στην Ορθόδοξη Εκκλησία» και ομιλητή τον πανοσιολογιώτατο Αρχιμ. π. Θεολόγο Αλεξανδράκη, αναπληρωτή διευθυντή του Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμορφώσεως της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.

Ο π. Θεολόγος χρησιμοποίησε παραδείγματα από τους πατέρες της εκκλησίας, τις Ευαγγελικές Περικοπές και άλλα θεολογικά κείμενα προκειμένου να παρουσιάσει μικρά τμήματα της θέσης των γυναικών στην εκκλησία. Επισήμανε ότι η Ορθοδοξία αποδίδει στην γυναίκα ισότιμη θέση και αξία με τον άνδρα.

Αυτή η αντίληψη της Εκκλησίας βρήκε την ύψιστη έκφρασή της στο μοναδικό πρόσωπο της Παρθένου Μαρίας, της Υπεραγίας Θεοτόκου και ιδίως στη συμβολή της στην ενσάρκωση του Υιού και Λόγου του Θεού. Στη συνέχεια τόνισε ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελεί το ασφαλές καταφύγιο για τη σύγχρονη γυναίκα και καταβάλλει προσπάθειες για την προώθηση των θετικών της στοιχείων και για την καταπολέμηση και εκρίζωση των αρνητικών.

Τέλος επισήμανε τον κομβικό ρόλο που καλούνται να αναλάβουν οι γυναίκες στην ανατροφή των παιδιών τους και στη δόμηση της προσωπικότητάς τους, καθώς επίσης και στη συνοχή της οικογένειας. Επίσης τις παρότρυνε με αρωγό την πίστη τους να αποτελούν παράδειγμα για τις οικογένειές τους με τη συμμετοχή τους στα Μυστήρια της Εκκλησίας.

Ολοκληρώνοντας διάβασε την κατωτέρω επιστολή που έστειλε ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος σε μια πνευματική του κόρη την Ολυμπιάδα σα «δώρο» για τον γάμο της, που μόλις τέλεσε και της δίνει πολύτιμες συμβουλές για έναν πετυχημένο γάμο. 

Γράφει λοιπόν ο Άγιος:
«Κόρη μου, στους γάμους σου εγώ ο πνευματικός σου πατέρας, ο Γρηγόριος, σου κάνω δώρο τούτο το ποίημα. Και είναι ό,τι καλύτερο η συμβουλή του πατέρα.

Άκου λοιπόν, Ολυμπιάδα μου:

Ξέρω ότι θέλεις να είσαι πραγματική χριστιανή. Μιά πραγματική χριστιανή πρέπει όχι μόνο να είναι, αλλά και να φαίνεται. Γι᾿ αυτό, σε παρακαλώ, να προσέξεις την εξωτερική σου εμφάνιση. Να είσαι απλή. Το χρυσάφι, δεμένο σε πολύτιμες πέτρες, δεν στολίζει γυναίκες σαν και σένα. Πολύ περισσότερο το βάψιμο. Δεν ταιριάζει το πρόσωπό σου, την εικόνα του Θεού, να την παραποιείς και να την αλλάζεις, μόνο και μόνο για να αρέσεις. Ξέρε το ότι αυτό είναι φιλαρέσκεια ανάρμοστη. Θέλω να ξεπεράσεις τη γυναικεία φιλαρέσκεια και να μείνεις απλή στην εμφάνιση. Τα βαρύτιμα και πολυτελή φορέματα ας τα φορούν εκείνες που δεν επιθυμούν ανώτερη ζωή, που δεν ξέρουν τι θα πεί αγώνας και αρετή, που δεν ξέρουν τι θα πεί πνευματική ακτινοβολία. Εσύ, όμως, έβαλες μεγάλους στόχους στη ζωή σου. Και αυτοί οι στόχοι σου ζητούν όλη τη φροντίδα κι όλη την προσοχή.

Πρώτα-πρώτα να σέβεσαι και ν᾿ αγαπάς το Θεό και μετά σύ να σέβεσαι και ν᾿ αγαπάς τον άνδρα σου “ως τώ Κυρίω”, όπως λέει το Ευαγγέλιο. Αλλά πως μπορεί να καταλάβει αυτή την έννοια η γυναίκα που δε γνώρισε τον Κύριο, δεν Τον σεβάστηκε, δεν Τον αγάπησε;

Μέ το γάμο η στοργή και η αγάπη σου να είναι φλογερή και αμείωτη για εκείνον που σου ᾿δωσε ο Θεός. Για εκείνον, που ᾿γινε το μάτι της ζωής σου και σου ευφραίνει την καρδιά. Κι αν καταλάβεις πως ο άνδρας σου σε αγαπάει περισσότερο απ’ όσο τον αγαπάς εσύ, μην κοιτάξεις να του πάρεις τον αέρα, κράτα πάντα τη θέση που σου ορίζει το Ευαγγέλιο…

Νά τον σέβεσαι και να τον αγαπάς “ως τώ Κυρίω”… Εσύ να ξέρεις ότι είσαι γυναίκα, έχεις μεγάλο προορισμό, αλλά διαφορετικό από τον άνδρα, που πρέπει να είναι η κεφαλή. Άσε την ανόητη ισότητα των δυό φύλων και προσπάθησε να ζήσεις τα καθήκοντα του γάμου. Στην εφαρμογή τους θα δείς πόση αντοχή χρειάζεται για ν’ ανταποκριθείς όπως πρέπει σ’ αυτά τα καθήκοντα, αλλά και πόση δύναμη κρύβεται στο ασθενές φύλο.

Θά ξέρεις πόσο εύκολα θυμώνουν οι άνδρες. Είναι ασυγκράτητοι και μοιάζουν με λιοντάρια. Σ’ αυτό το σημείο η γυναίκα πρέπει να είναι δυνατότερη και ανώτερη. Πρέπει να παίζει το ρόλο του θηριοδαμαστή. Τι κάνει ο θηριοδαμαστής όταν βρυχάται το θηρίο; Γίνεται περισσότερο ήρεμος και με την καλοσύνη καταπραύνει την οργή. Του μιλάει γλυκά και μαλακά, το χαϊδεύει, το περιποιείται και πάλι το χαϊδεύει, έτσι το καταπραύνει…

Ποτέ μη κατηγορήσεις και αποπάρεις τον άνδρα σου για κάτι που έκανε στραβό! Ούτε πάλι για την αδράνειά του, έστω κι αν το αποτέλεσμα δεν είναι αυτό που ήθελες εσύ. Γιατί ο διάβολος είναι αυτός, που μπαίνει εμπόδιο στην ομοψυχία των συζύγων…

Νά έχετε κοινά τα πάντα, και τις χαρές και τις λύπες. Γιατί ο γάμος όλα σας τα έκανε κοινά. Κοινές και οι φροντίδες, γιατί έτσι το σπίτι θα στεριώσει. Να συμβάλλεις εκφράζοντας τη γνώμη σου, ο άνδρας όμως ας αποφασίζει.

Όταν τον βλέπεις λυπημένο, συμμερίσου τη λύπη του εκείνη την ώρα. Γιατί είναι μεγάλη ανακούφιση στη λύπη, η λύπη των φίλων. Όμως αμέσως να ξαστεριάζει η όψη σου και νάσαι ήρεμη χωρίς αγωνία. Η γυναίκα είνα κόψεις ή να καλλιεργήσεις τους δεσμούς σου με εκλεκτές ψυχές.

Μήν εμφανίζεσαι ανεξέλεγκτα σε οποιονδήποτε, αλλά στους σώφρονες συγγενείς σου, στους ιερείς και σε σοβαρούς νεώτερους ή ηλικιωμένους.

Μή συναναστρέφεσαι φαντασμένες γυναίκες, που έχουν το νού τους στο έξω για επίδειξη. Ούτε ακόμα άνδρες ευσεβείς, που ο σύζυγός σου δεν θέλει στο σπίτι, αν και σύ πολύ τους εκτιμάς. Υπάρχει για σένα πιό ακριβό πράγμα από τον καλό σου σύζυγο, που τόσο αγαπάς; Η σκέψη σου να πετάει υψηλά, να μην είσαι όμως ακατάδεκτη.

Επαινώ τις γυναίκες που δεν τις ξέρουν οι πολλοί άνδρες. Μη τρέχεις σε τραπέζια κοσμικά και ας είναι για γάμο ή για γενέθλια. Εκεί ανάβουν άνομοι πόθοι, με τους χορούς, τους πήδους και τα γέλια, την ψεύτικη ευχαρίστηση, που παραπλανεύουν ακόμα και τους αγνούς και σώφρονες. Και η αγνότητα είναι τόσο λεπτό πράγμα! Σαν το κερί στις ακτίνες του ήλιου! Απόφευγε ακόμα και στο σπίτι σου τα κοσμικά τραπέζια. Αν μπορούσαμε να περιορίσουμε τις ορέξεις της κοιλιάς, θα κυριαρχούσαμε στα πάθη μας…

Κράτα τη μορφή σου γαλήνια και μην την αλλοιώνεις ούτε με ξεκαρδιστικά γέλια, αλλ᾿ ούτε με μορφασμούς, όταν είσαι θυμωμένη. Στολίδια τ’ αυτιά νάχουν όχι μαργαριτάρια, αλλά ν’ ακούν καλά λόγια και να βάζουν για τα άσχημα λουκέτο στο νού. Έτσι, είτε κλειστά είναι, είτε ανοικτά, η ακοή θα μένει αγνή.

Όσο για τα μάτια, είναι κείνα, που δείχνουν όλο το εσωτερικό της ψυχής. Άς σταλάζει αγνό κοκκίνισμα η παρθενική ντροπή κάτω από τα βλέφαρά σου κι ας προκαλεί τη σεμνότητα και την αγνή ντροπή σε όσους σε βλέπουν και σ’ αυτόν ακόμα το σύζυγό σου. Είναι πολλές φορές προτιμότερο, για πολλά πράγματα, να κρατάς κλειστά τα μάτια, χαμηλώνοντας το βλέμμα.

Καί τώρα στη γλ

ναι το ακύμαντο λιμάνι για το θαλασσοδαρμένο σύζυγο.

Νά ξέρεις ότι η παρουσία σου στο σπίτι σου είναι αναντικατάστατη, γι’ αυτό πρέπει να το αγαπήσεις μ’ όλες τις φροντίδες του νοικοκυριού. Να το βλέπεις σαν βασίλειό σου, και να μη συχνοβγαίνεις από το κατώφλι σου. Άφησε τις έξω δουλειές για τον άνδρα.

Πρόσεχε τις συναναστροφές σου. Πρόσεχε τις συγκεντρώσεις που πηγαίνεις. Μη πάς σε άπρεπες συγκεντρώσεις, γιατί είναι μεγάλος κίνδυνος για την αγνότητά σου. Αυτές οι συναναστροφές αφαιρούν την ντροπή κι από τις ντροπαλές, σμίγουν μάτια με μάτια, κι όταν φύγει η ντροπή γεννιούνται όλα τα χειρότερα κακά (“αιδώς οιχομένη, πάντων γενέτειρα κακών”). Τις σοβαρές όμως συγκεντρώσεις με συνετούς φίλους να τις επιζητείς, για να εντυπώνεται στο νού σου ένας καλός λόγος ή κάποιο ελάττωμα ώσσα. Θα έχεις πάντα εχθρό τον άνδρα σου, αν έχεις γλώσσα αχαλίνωτη, έστω κι αν έχεις χίλια άλλα χαρίσματα. Γλώσσα ανόητη, βάζει πολλές φορές, σε κίνδυνο και τους αθώους. Προτίμα κι όταν ακόμα έχεις δίκιο, τη σιωπή. Είναι προτιμότερη για να μη ριψοκινδυνεύσεις να πείς έναν άτοπο λόγο. Κι αν έχεις την επιθυμία να λές πολλά, το καλύτερο είναι να σωπαίνεις.

Πρόσεχε ακόμα και το βάδισμά σου. Μετράει στη σωφροσύνη.

Καί τούτο πρόσεξε και άκουσε: μην έχεις αδάμαστη σαρκική ορμή. Πείσε και τον άνδρα σου να σέβεται τις ιερές ημέρες. Γιατί οι νόμοι του Θεού είναι ανώτεροι από την εικόνα του Θεού. Αν και το θεσμό του γάμου τον έθεσε ο άσαρκος Υιός του Θεού στο ανθρώπινο γένος, για να βοηθήσει το πλάσμα του, ώστε ενώ άλλοι έρχονται και άλλοι φεύγουν, η γέννηση να διατηρεί σε κάποια ισορροπία το ανθρώπινο γένος…

Άν από μένα το γέροντα πήρες κάποιο λόγο πνευματικό, σου συνιστώ να τον φυλάξεις στα βάθη της ψυχής σου. Έτσι με ό,τι πήρες από αυτά που άκουσες και με την ηθική σου ανωτερότητα, θα θεραπεύσεις τον εξαίρετο σύζυγό σου και περίφημο πολιτικό άνδρα από την υπερηφάνεια.

Αυτό τώρα το παρόν δώρο, κειμήλιο, σου προσφέρω. Αν θέλεις πάλι να σου ευχηθώ και το καλύτερο, σου εύχομαι και το καλύτερο, σου εύχομαι να γίνεις αμπέλι πολύκαρπο, με τέκνα τέκνων, για να δοξάζεται από περισσότερους ο Θεός, για τον οποίον γεννιόμαστε και πρός τον Οποίο πρέπει απ’ αυτή τη ζωή να οδεύουμε».

Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος

Στη συνέχεια της εκδήλωσης αρκετοί έθεσαν στον π. Θεολόγο ερωτήσεις σχετικά με το θέμα και ακολούθησε εποικοδομητικός διάλογος. Κλείνοντας την εκδήλωση η κα Αδαμαντία Ματθαίου Λιάπη, υπεύθυνη της Βιβλιοθήκης πρόσφερε κέρασμα και ευχαρίστησε τους παρευρισκόμενους για την εγκάρδια συμμετοχή τους. Όλοι ευχήθηκαν για μια νέα συνάντηση, η οποία θα πραγματοποιηθεί άμεσα.
Ήταν μια όμορφη και πνευματική εμπειρία.