Δελτίο Τύπου – Σχόλια στην “Ολοκληρωμένη Πρόταση Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Προβλημάτων, Οργάνωσης και εξυγίανσης της άτυπης Βιομηχανικής Συγκέντρωσης περιοχής Ασωπού Ποταμού” της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας

Δελτίο Τύπου

ΘΕΜΑ : Σχόλια στην “Ολοκληρωμένη Πρόταση Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Προβλημάτων, Οργάνωσης και εξυγίανσης της άτυπης Βιομηχανικής Συγκέντρωσης περιοχής Ασωπού Ποταμού” της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας

Με αφορμή την 14η (τακτική) συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Στερεάς Ελλάδας την Τετάρτη 16 Δεκεμβρίου 2015 στα Οινόφυτα, η Βιβλιοθήκη του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου Β’ κατέθεσε σχόλια και παρατηρήσεις στην Πρόταση του κ. Περιφερειάρχη προς το Περιφερειακό Συμβούλιο.

Προτεραιότητες

Ο τρόπος χρηματοδότησης έχει άμεση σχέση με τον χρόνο υλοποίησης. Είναι προφανές ότι δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν από ίδιους πόρους του προϋπολογισμού της Π.Ε. Βοιωτίας θα υλοποιηθούν πιο γρήγορα σε σχέση με δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και παραπέμπονται στο απώτερο μέλλον.

Ποιά λοιπόν είναι η προτεραιότητα της Περιφέρειας;

  • Η έρευνα και αποκάλυψη των πηγών της συσσωρευμένης ρύπανσης και αυτών που τη δημιούργησαν, η μελέτη και υλοποίηση δράσεων εξάλειψης του προβλήματος και εξυγίανσης της περιοχής;
  • Ή η παρακολούθηση των συνεπειών στην υγεία των κατοίκων με τη συνέχεια του “Προγράμματος Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Υγείας Οινοφύτων” που έχει ήδη χρηματοδοτηθεί και επιβεβαίωσε τα αυτονόητα;

Πίνακας Ι: ΔΕΣΜΗ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ

table1

Βέλτιστη απόφαση

Πρωταρχικός μας στόχος αποτελεί πάντοτε η σύνθεση των απόψεων που διατυπώνονται και η λήψη της βέλτιστης απόφασης…(σελ. 2 της Πρότασης)

Πιστεύουμε ότι η βέλτιστη απόφαση είναι εφικτή όταν λαμβάνεται με διαφάνεια και συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού και όχι με προνομιακές σχέσεις. Ο τρόπος ανάθεσης μέσω προγραμματικής συμφωνία εγείρει πολλά ερωτήματα:

  • Ποιά ήταν τα κριτήρια της ανάθεσης (προγραμματική συμφωνία) για το Παρατηρητήριο Υγείας;
  • Αναζητήσατε π.χ. μέσω της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) του Υπ. Παιδείας -ή οποία διατηρεί αναλυτικό αρχείο ερευνητών και ερευνητικών φορέων- ποιοί ερευνητικοί φορείς ή εργαστήρια ΑΕΙ ασχολούνται με θέματα Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής;
  • Ποιούς κανόνες δημοσιότητας ακολουθήσατε; Κάνατε κάποια δημόσια πρόσκληση για εκδήλωση ενδιαφέροντος ή υποβολή προτάσεων/προσφορών από εξειδικευμένους φορείς ή εργαστήρια;
  • Πως συνδέεται το έργο για το Παρατηρητήριο Υγείας με προηγούμενες μελέτες της ομάδας της κας Α.Λινού και το “Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Υγείας Οινοφύτων” (2013) της αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας Prolepsis, που χρηματοδοτείται από το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) (http://www.prolepsis.gr/new/gr/Projects/5/Environmental-and-Occupational-Health-Program-for-the-Region-of.html ); Πως αξιοποιήθηκε αυτό το Πρόγραμμα; Υπάρχουν επικαλύψεις με το προτεινόμενο έργο;
  • Τι σχέση έχουν τα παραδοτέα του προηγούμενου Προγράμματος με τα παραδοτέα του προτεινόμενου έργου;
  • Με ποιό μέτρο κρίνουμε ότι είναι μία καλή πρόταση; Πως εξασφαλίζετε ότι δεν υπάρχει καλύτερη (επιστημονικά και οικονομικά) όταν δεν υπάρχει σύγκριση;

Η διαδικασία της ανάθεσης με προγραμματική συμφωνία δεν εξασφαλίζει ότι είναι η συμφερώτερη λύση. Καλείτε το Περιφερειακό συμβούλιο να αποφασίσει σε κάτι στο οποίο υπάρχει μόνο μια επιλογή. Σε καιρούς κρίσης οι δημόσιοι και κρατικοί φορείς θα πρέπει πριν προβούν σε οποιαδήποτε δαπάνη να έχουν εξασφαλίσει ότι και το τελευταίο ευρώ του έλληνα φορολογούμενου αξιοποιείται με τον βέλτιστο τρόπο. Εάν δεν υπάρχει διαφάνεια και συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού η διαβούλευση είναι προσχηματική και επιμερίζει την ευθύνη σε προειλημμένες από καιρό αποφάσεις.

Τέλος δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι: οι προγραμματικές συμβάσεις είναι συμφωνίες που θέτουν το γενικό πλαίσιο για την οργάνωση και διαχείριση δημοσίων υπηρεσιών και την άσκηση δραστηριοτήτων, μέσω της σύμπραξης των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης με λοιπούς δημόσιους φορείς. Σκοπό έχουν να διευκολύνουν τη μελέτη και εκτέλεση έργων και την παροχή υπηρεσιών με αναπτυξιακό χαρακτήρα σε τοπικό επίπεδο προκειμένου να παρακαμφθούν τυχόν γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και άλλοι ανασταλτικοί παράγοντες που επιβραδύνουν τους ρυθμούς εκτέλεσης των έργων και καθυστερούν την ανάπτυξη και την εν γένει βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων των περιοχών αυτών (ΕΣ VI Τμ. 3236, 390/2013), υπό την προϋπόθεση όμως, όσον αφορά ειδικότερα στις υπηρεσίες, ότι ο σκοπός τους δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί με άλλο νόμιμο τρόπο και ότι δεν λειτουργούν ως ισοδύναμη ή εναλλακτική με την ειδικά προβλεπόμενη από την κείμενη νομοθεσία διαδικασία επίλυσης του ανακύπτοντος ζητήματος, διότι σε διαφορετική περίπτωση ο θεσμός της προγραμματικής σύμβασης θα μετατρεπόταν σε εργαλείο παράκαμψης των κείμενων διατάξεων (ΕΣ VI Τμ. 4141, 26/2013, 1380, 289, 28/2012).

Προτείνουμε λοιπόν να γίνει ανοικτή διαδικασία πρόσκλησης σε όλους τους φορείς που ενδιαφέρονται να υποβάλουν προτάσεις και να αξιολογηθούν ως προς τα παραδοτέα και το κόστος (value for money).

Επιστημονικό και Τεχνικό Περιεχόμενο

Διερεύνηση της ρύπανσης στην ευρύτερη περιοχή του Ασωπού ποταμού

Η έρευνα , η μελέτη και η υλοποίηση δράσεων εξάλειψης του προβλήματος και εξυγίανσης της περιοχής είναι θέματα που απαιτούν υψηλή τεχνογνωσία και εμπειρία.

Ήδη από το 2009 το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) στην έκθεσή του για το πρόβλημα του Ασωπού (Το Πρόβλημα του Ασωπού ποταμού – Προτάσεις αντιμετώπισής του, 2009 σελ. 87) είχε προτείνει:

  • Να αναπτυχθεί on-line σύστημα συστηματικής και τακτικής παρακολούθησης της ποιότητας των επιφανειακών νερών του ποταμού Ασωπού και των υπόγειων νερών της περιοχής. Η παρακολούθηση αυτή θα συνεισφέρει: 1) στον εντοπισμό των πηγών ρύπανσης, 2) στην διαχρονική εξακρίβωση της αποτελεσματικότητας των λαμβανόμενων μέτρων.
  • Να δομηθούν κατάλληλα μαθηματικά μοντέλα για την προσομοίωση της υδροδυναμικής συμπεριφοράς και της ποιότητας των επιφανειακών και υπόγειων νερών.
  • Να πραγματοποιηθεί κατάλληλη διερεύνηση-μελέτη για την αποκατάσταση της ποιότητας των υπόγειων νερών.

Ο ένας πυλώνας της πρότασης της Βιβλιοθήκης του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου το Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο που προτείνουμε, θα επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών περιβαλλοντικών παραμέτρων με έμφαση στα επιφανειακά και υπόγεια νερά στη λεκάνη του Ασωπού.

Θα θέλαμε να μας ενημερώσετε:

  • Εάν και με ποιούς εξειδικευμένους επιστημονικούς φορείς ήρθε σε επαφή η Τεχνική Υπηρεσία της Π.Ε. Βοιωτίας για να καταρτίσει το σχετικό Τεχνικό Δελτίο για τον διεθνή διαγωνισμό με συνοπτικό αντικείμενο την διερεύνηση της ρύπανσης στην ευρύτερη περιοχή του Ασωπού ποταμού;
  • Έλαβε υπόψη της τις μελέτες και προτάσεις φορέων όπως π.χ. του ΤΕΕ;
  • Αναζητήσατε ποιοί ερευνητικοί φορείς, εργαστήρια ΑΕΙ κλπ ασχολούνται με θέματα υδρογεωλογίας και ποιότητας υδάτινων πόρων για να τους συμβουλευθείτε; Ήρθατε σε επαφή και με ποιούς;
  • Η Τεχνική Υπηρεσία της Π.Ε. Βοιωτίας έχει τελικά καταρτίσει ή όχι το Τεχνικό Δελτίο; Εάν ναι, γιατί δεν το παρουσιάζετε;
  • Πως καταλήξατε στο ακριβές ύψος του προϋπολογισμού;

Ειδική Εγκατάσταση περιορισμού της ρύπανσης του Ασωπού

Προτείνετε την προμήθεια συστήματος περιορισμού της ρύπανσης το οποίο βρίσκεται “σε πειραματικό ακόμα στάδιο” (σελ. 11 της Πρότασης).

Στην παγκόσμια αγορά υπάρχουν αξιόπιστα και δοκιμασμένα συστήματα καθαρισμού αποβλήτων που περιέχουν εξασθενές χρώμιο. Αναζητήσατε να βρείτε ποιοι κατασκευάζουν τέτοια συστήματα τα οποία έχουν εγκαταστήσει και λειτουργούν με επιτυχία σε βιομηχανικές ή άλλες εγκαταστάσεις και ποιό είναι το κόστος τους;

Επιχειρηματικό Πάρκο Εξυγίανσης (ΕΠΕ)

Στις ενημερώσεις και στο κείμενο της παρούσης πρότασης δεν υπάρχει αναφορά για την: «Τροποποίηση της υπ’ αριθ. 20488/2010 κοινής υπουργικής απόφασης ‘Καθορισμός Ποιοτικών Περιβαλλοντικών Προτύπων στον ποταμό Ασωπό και Οριακών Τιμών Εκπομπών υγρών βιομηχανικών αποβλήτων στη λεκάνη απορροής του Ασωπού (Β΄749)’ και συναφείς διατάξεις» (Αρ. ΦΕΚ 135, Τεύχος Β’, 22-01-2015), η οποία διπλασίασε ή και τριπλασίασε τα όρια των ρύπων στον Ασωπό ποταμό.

  • Τι θέση λαμβάνει ο κ. Περιφερειάρχης και το Περιφερειακό Συμβούλιο;
  • Θα επιδιώξετε άμεσα την κατάργηση της τροποποίησης;

Ενημέρωση

Το πρόβλημα του Ασωπού έχει καταγραφεί σε δεκάδες μελέτες και έρευνες. Δημόσιες αρχές, οι οικολογικές οργανώσεις, Πανεπιστήμια, αλλά και επιχειρήσεις, έχουν καταβάλλει διαχρονικά σημαντικές προσπάθειες και κανείς δεν μαθαίνει για αυτές. Θεωρούμε ότι η ενημέρωση είναι πρωταρχικής σημασίας για τους κατοίκους της περιοχής και την επιστημονική κοινότητα.

  • Όλοι συμφωνούμε ότι πρέπει να υπάρχει διαφάνεια. Τα δεδομένα, μελέτες έρευνες πρέπει να είναι διαθέσιμα και προσβάσιμα από όλους.
  • Οι πολίτες, οι επιστήμονες και οι φορείς πρέπει να είναι ενήμεροι και να αναδεικνύουν τα περιβαλλοντικά ζητήματα.
  • Η συμμετοχή του κοινού και των εμπλεκομένων φορέων είναι βασική προϋπόθεση για την επιτυχία έργων για την προστασία του περιβάλλοντος.

Προτείναμε λοιπόν την λειτουργία ενός Ανεξάρτητου Κέντρου Ενημέρωσης του οποίου οι στόχοι του είναι:

  • Να δημιουργήσει μια κεντρική ψηφιακή διαδικτυακή πλατφόρμα πρόσβασης (geoportal) για τα σχετικά περιβαλλοντικά δεδομένα η οποία θα είναι ανοιχτή και προσβάσιμη από το κοινό (open access policy). Η εν λόγω πύλη θα εμπεριέχει σχετικά δημόσια έγγραφα (μελέτες και τεχνικά κείμενα/εκθέσεις που έχουν γίνει από ερευνητικούς φορείς ή δημόσιους οργανισμούς και τα περιβαλλοντικά δεδομένα που θα ανακτώνται από το Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο.
  • Να παρέχει πληροφορίες και ενημέρωση στους πολίτες και τις επιχειρήσεις.
  • Να ενθαρρύνει τη συμμετοχική προσέγγιση των πολιτών στην περιβαλλοντική παρακολούθηση της λεκάνης του Ασωπού με την υλοποίηση κατάλληλων υποδομών.
  • Να εκπαιδεύει ανθρώπους όλων των ηλικιώνπώς ναχρησιμοποιούν με σύνεσηαυτό το σημαντικόφυσικό πόρο που είναι το νερό.
  • Να καλλιεργήσει την περιβαλλοντική ηθική, να αναπτύξει τη συλλογική συνείδηση για τη βελτίωση του περιβάλλοντος.

Στην Πρόταση του κ. Περιφερειάρχη, η ενημέρωση περιορίζεται στην “Ενημέρωση των κατοίκων της περιοχής για τις δράσεις του παρατηρητηρίου αλλά και για τα αποτελέσματα των δειγματοληψιών μέσω της ιστοσελίδας της Περιφέρειας” (σελ. 7 της Πρότασης) και Ενδεικτικές δράσεις προαγωγής υγείας περιλαμβάνουν ενέργειες που αφορούν στην ενημέρωση των κατοίκων για την υγιεινή διατροφή και την πρόληψη της παχυσαρκίας, την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, την πρόληψη και διακοπή του καπνίσματος, την ασφαλή χρήση αλκοόλ, την προαγωγή της ψυχικής υγείας, και την ενημέρωση των κατοίκων σε θέματα δημόσιας υγείας(σελ 6 πρότασης ΕΚΠΑ).