Ενημέρωση των πολιτών για τα υπόγεια νερά

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών) οι πολίτες δεν είναι ενημερωμένοι για τα υπόγεια νερά.

Ενημέρωση και πρόσβαση στην Περιβαλλοντική Πληροφορία – Η Σύμβαση του Aarhous

Η Σύμβαση για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα

Πρόταση της Βιβλιοθήκης Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου Β’ για την δημιουργία Ανεξάρτητου Κέντρου Ενημέρωσης και Περιβαλλοντικού Παρατηρητηρίου

 

1.    Συμμετέχοντες

  1. Βιβλιοθήκη Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου Β’
  2. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Ε.Μ.Π.), Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών: 1) Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας & Υδρογεωλογίας, 2) Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής
  3. UFZ – Helmholtz-Zentrum für Umweltforschung (Γερμανία)
  4. Technische Universität Darmstadt, Institut für Angewandte Geowissenschaften (Γερμανία)

 

2.    Αντικείμενο του έργου

Αντικείμενο του έργου είναι η δημιουργία ενός Ανεξάρτητου Κέντρου Ενημέρωσης και Περιβαλλοντικού Παρατηρητηρίου στη Λεκάνη του Ασωπού με έδρα τα Οινόφυτα. Τα παραπάνω θα είναι ανεξάρτητα, ώστε να διασφαλιστεί ότι η διενέργεια μελετών, μετρήσεων, αναλύσεων τεχνικών εργασιών και η διάχυση των αποτελεσμάτων θα γίνονται με διαφάνεια χωρίς να υπάρχει πιθανή σύγκρουση συμφερόντων με κρατικούς, ή άλλους φορείς.

3.    Κέντρο Ενημέρωσης

Στόχοι του Κέντρου είναι:

  • Να δημιουργήσει κεντρική ψηφιακή διαδικτυακή πλατφόρμα πρόσβασης (geoportal) για τα σχετικά περιβαλλοντικά δεδομένα. Η εν λόγω πύλη θα εμπεριέχει σχετικά δημόσια έγγραφα (μελέτες και τεχνικά κείμενα/εκθέσεις που έχουν γίνει από ερευνητικούς φορείς ή δημόσιους οργανισμούς και τα περιβαλλοντικά δεδομένα που θα ανακτώνται από το Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο. Η κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα θα είναι ανοιχτή και προσβάσιμη από το κοινό (open access policy).
  • Να παρέχει πληροφορίες και ενημέρωση στους πολίτες και τις επιχειρήσεις, με στόχο να τους εμπνεύσει να γίνουν καλύτεροι χρήστες των υδατικών πόρων μας.
  • Να ενθαρρύνει τη συμμετοχική προσέγγιση (participatory approach) των πολιτών με σκοπό την ενεργή συμμετοχή τους στην περιβαλλοντική παρακολούθηση της λεκάνης του Ασωπού με την υλοποίηση και χρήση εξειδικευμένων εφαρμογών για κινητά (mobile apps).
  • Να εκπαιδεύει ανθρώπους όλων των ηλικιών πώς να χρησιμοποιούν με σύνεση αυτό το σημαντικό φυσικό πόρο που είναι το νερό. Ενδεικτικά οι δραστηριότητες θα περιλαμβάνουν: 1) Μόνιμη Έκθεση για παιδιά με χρήση διαδραστικών τεχνολογιών, 2) Προγράμματα, Σεμινάρια στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και την Διαχείριση Υδατικών Πόρων 3) Ημερίδες και δράσεις ευαισθητοποίησης της τοπικής κοινωνίας 4) Προγράμματα για εκπαιδευτικούς.
  • Να καλλιεργήσει την περιβαλλοντική ηθική, να διδάξει αξίες, να αναπτύξει τη συλλογική συνείδηση και την ανάπτυξη πρωτοβουλιών και δράσεων για τη βελτίωση του περιβάλλοντος.

 

4.    Περιβαλλοντικό Παρατηρητήριο

Το παρατηρητήριο θα επιτρέπει τη συνεχή παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών περιβαλλοντικών παραμέτρων με έμφαση στα επιφανειακά και υπόγεια νερά στη λεκάνη του Ασωπού.

Το Τεχνικό Αντικείμενο του παρατηρητηρίου θα περιλαμβάνει ενδεικτικά τις παρακάτω δραστηριότητες:

  • Ανάπτυξη εννοιολογικού μοντέλου υδροφόρου συστήματος (βάσει συνδυαστικών γεωλογικών – υδρογεωλογικών – γεωχημικών – πετρολογικών – ορυκτολογικών ερευνών).
  • Ανάπτυξη δικτύου τηλεμετρίας (wireless sensor network) καθώς και την εγκατάσταση όλων των απαραίτητων υποδομών, δικτύων και πληροφοριακών συστημάτων για την παρακολούθηση ποιοτικών και ποσοτικών παραμέτρων των υπόγειων νερών του υδροφόρου συστήματος της περιοχής έρευνας (με έμφαση στη διασφάλιση της καλής ποιότητας).
  • Εργασίες υπαίθρου και εργαστηριακές αναλύσεις για τον προσδιορισμό των ποιοτικών χαρακτηριστικών των υπογείων νερών (pH, EC, Eh, κύρια ανιόντα και κατιόντα, βαρέα μέταλλα, ιχνοστοιχεία).
  • Εγκατάσταση πολυπαραμετρικών αισθητήρων παρακολούθησης ποιότητας των υπόγειων νερών (multi-parameter probes) σε επιλεγμένα σημεία.
  • Εγκατάσταση οργάνων παρακολούθησης διακύμανσης στάθμης των υπόγειων νερών (pressure transducers) σε επιλεγμένα σημεία.
  • Χαρτογράφηση ρυπασμένων εδαφών, λόγω της έντονης βιομηχανικής δραστηριότητας στην περιοχή, με παράλληλη αποτύπωση όλων των ρυπογόνων μονάδων.
  • Εκτίμηση τρωτότητας υπόγειων υδροφορέων με χρήση πολυπαραμετρικών προσαρμοσμένων μοντέλων.
  • Ανάπτυξη αριθμητικού μοντέλου ροής πεπερασμένων στοιχείων (finite element groundwater flow model) και μεταφοράς ρύπων (contaminant transport & particle tracking) του υπόγειου υδροφόρου συστήματος.
  • Διερεύνηση των διεργασιών που λαμβάνουν χώρα στην ακόρεστη ζώνη, μεταξύ γεωλογικών σχηματισμών, ορυκτολογικής σύστασης και υπογείων νερών (water-rock interactions). Προσδιορισμός των συσχετίσεων και του βαθμού επίδρασης της γεωχημικής και ανθρωπογενούς ρύπανσης στους υπόγειους υδροφορείς, στο γεωλογικό περιβάλλον της λεκάνης Ασωπού. Η εκτεταμένη δειγματοληψία σε πετρώματα – νερά και η συσχέτιση των ορυκτολογικών, ορυκτοχημικών, γεωχημικών, υδροχημικών δεδομένων τους, θα προσδιορίσουν τα όρια μεταξύ φυσικού και ανθρωπογενούς αιτίου, για την επιβάρυνση κυρίως σε εξασθενές χρώμιο και βαρέα μέταλλα στην περιοχή.
  • Εργαστηριακές αναλύσεις για τον προσδιορισμό των ποιοτικών χαρακτηριστικών των υπογείων νερών (pH, EC, Eh, κύρια ανιόντα και κατιόντα, βαρέα μέταλλα, ιχνοστοιχεία)
  • Εφαρμογή μεθόδων ιχνηθέτησης για τη διερεύνηση της διεύθυνσης των υπόγειων ροών, της ταχύτητας της ροής εντός της κορεσμένης ζώνης και της διάχυσης των ρύπων.

 

5.    Ταυτότητα των φορέων

5.1. Βιβλιοθήκη Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου Β’

cropped-logo.jpgΗ Βιβλιοθήκη Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου Β’ ιδρύθηκε με σκοπό να αποτελέσει πόλο πολιτισμού και εκπαίδευσης στην περιοχή Οινόφυτων για όλες τις ηλικίες.

Στεγάζεται σε σύγχρονο κτίριο σχεδιασμένο με όλες τις προδιαγραφές της σύγχρονης τεχνολογίας, που συμπληρώνεται από το όμορο Συνεδριακό Κέντρο της Εκκλησιαστικής Διακονίας στα Οινόφυτα.

Η Βιβλιοθήκη μέσα από τη λειτουργία της σκοπεύει:

  • Στη συγκρότηση μιας πλήρους και ενημερωμένης συλλογής από έντυπο και οπτικο-ακουστικό υλικό που να καλύπτει όλο το φάσμα της ανθρώπινης γνώσης.
  • Στη δημιουργία προϋποθέσεων που θα στηρίζουν τις νέες εκπαιδευτικές τάσεις όπως είναι η έρευνα, η αναζήτηση, η χρήση των πολυμέσων με απώτερο με απώτερο στόχο τη συγκρότηση μιας κοινωνίας νέων αναγνωστών.
  • Στην παροχή υλικού για ενημέρωση, διασκέδαση, πληροφόρηση, επιμόρφωση με στόχο την προετοιμασία των πολιτών για τη δια βίου εκπαίδευση.
  • Στην ενεργό συμμετοχή της Βιβλιοθήκης στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής.
  • Στη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων για την ανύψωση του πνευματικού επιπέδου των κατοίκων της περιοχής της.

Ήδη ολοκληρώθηκε η ηλεκτρονική επεξεργασία και καταχώρηση του υλικού της βιβλιοθήκης και αναπτύσσονται οι δικτυακές και υπολογιστικές υποδομές (server) για την πρόσβαση σε διάφορες πηγές πληροφόρησης.

5.2. Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών ΕΜΠ

logo_ntuaΗ Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών (http://www.metal.ntua.gr) διαθέτει δώδεκα (12) Εργαστήρια, εξοπλισμένα με σύγχρονα επιστημονικά όργανα και διατάξεις και τα οποία στελεχώνονται από ερευνητικές ομάδες με υψηλού επιπέδου επιστημονικό και βοηθητικό προσωπικό.

Χρηματοδοτούμενα ερευνητικά προγράμματα, ευρωπαϊκά και εθνικά, υποστηρίζουν τις ερευνητικές δραστηριότητες των Εργαστηρίων και βοηθούν στην ανάπτυξη συνεργασιών του επιστημονικού προσωπικού της Σχολής με Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα του εσωτερικού και εξωτερικού και με τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα εγχώριο ή ξένο.

Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας & Υδρογεωλογίας

Το Επιστημονικό πεδίο δράσης του Εργαστηρίου σχετίζεται με τις σύγχρονες τεχνολογίες διαχείρισης υπόγειων υδατικών πόρων, οι οποίες, μεταξύ άλλων, αφορούν:

Α. Ανάπτυξη εννοιολογικών υδρογεωλογικών μοντέλων

  • Συνδυαστική σύνθεση γεωλογικών – υδρογεωλογικών – υδρολογικών – μορφολογικών πληροφοριών.
  • Ανάπτυξη μοντέλων γεωλογικών δομών και υδροφόρων συστημάτων
  • Επί τόπου και εργαστηριακές μετρήσεις ποιότητας νερών.
  • Επί τόπου και εργαστηριακές μετρήσεις εδαφών (ακόρεστη ζώνη).

Β. Προσομοίωση ροής υπόγειου νερού & μεταφοράς ρύπων

  • Μοντέλα ροής υπόγειων νερών.
  • Μοντέλα διάχυσης και μεταφοράς ρύπων σε πορώδη μέσα.

Γ. Διαχείριση εμπλουτισμού υδροφορέων

  • Τεχνολογίες διαχείρισης εμπλουτισμού υπόγειων υδροφορέων.
  • Παρακολούθηση και προσομοίωση συστημάτων επεξεργασίας εδάφους-υδροφορέα.
  • Τρωτότητα υπόγειων υδροφορέων με πολυ-κριτηριακή ανάλυση.

Δ. Διαχείριση υπόγειων υδατικών πόρων

  • Νομοθεσία υδατικών πόρων.
  • Διαχειριστικά εργαλεία για βελτιστοποίηση της αξιοποίησης των υπόγειων υδροφορέων.
  • Βέλτιστη εκμετάλλευση υδροφορέων.

Ε. Συστήματα αυτόματης καταγραφής υδρολογικών παραμέτρων

  • Αυτόματα πληροφοριακά συστήματα καταγραφής υδρολογικών παραμέτρων.
  • Δίκτυα τηλεμετρίας.
  • Συστήματα καταγραφής δεδομένων υπαίθρου.
  • Web-based βάσεις δεδομένων.

Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής

Το επιστημονικό πεδίο δράσης του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Γεωφυσικής εστιάζει στα παρακάτω:

  • Γεωφυσικά εδάφους: Εκτέλεση μετρήσεων, ανάλυση, επεξεργασία και ερμηνεία δεδομένων με την εφαρμογή γεωφυσικών μεθόδων όπως : βαρυτομετρική και μαγνητική μέθοδος, σεισμικά διάθλασης, ηλεκτρικές μέθοδοι βυθοσκόπησης, profiling και ηλεκτρικής τομογραφίας, γεωραντάρ.
  • Γεωφυσικές διασκοπήσεις εντός γεωτρήσεων (Borehole loggings) Εκτέλεση γεωφυσικών διαγραφιών σε γεωτρήσεις βάθους έως 300 μέτρα, όπως μέτρηση φυσικής γ-ακτινοβολίας, πυκνότητας, θερμοκρασίας, αγωγιμότητας, κανονικής αντίστασης, αντίστασης μεμονωμένου σημείου και αυτογενούς δυναμικού. Αποθήκευση, διαχείριση, επεξεργασία και αποτύπωση δεδομένων με τη χρήση εξειδικευμένων λογισμικών. Η συνεχής καταγραφή των ανωτέρω παραμέτρων μέσα στους γεωτρήσεις παρέχει τη δυνατότητα προσδιορισμού βασικών ιδιοτήτων (φυσικών και μηχανικών) των σχηματισμών  επιτόπου αλλά και των υπεδαφικών χώρων ενδιαμέσως  των γεωτρήσεων.
  • Μονάδα Τεχνολογίας Γεωτρήσεων: Διαθέτει περιστροφικό γεωτρύπανο για την όρυξη και τη συνεχή δειγματοληψία μικρού βάθους γεωτρήσεων κατακόρυφων και κεκλιμένων. Περιλαμβάνει όλους του μηχανισμούς και τα μέρη ενός κλασσικού γεωτρητικού συστήματος.

5.3 UFZ – Helmholtz-Zentrum für Umweltforschung

ufz-300x161Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας – UFZ (Γερμανία, www.ufz.de ) ιδρύθηκε το 1991. Απασχολεί περίπου 1.100 εργαζόμενους και έχει ετήσιο προϋπολογισμό περίπου 100 εκατομμυρίων ευρώ. Οι επιστήμονες του UFZ μελετούν τις πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ανθρώπων και του περιβάλλοντος σε καλλιεργούμενα και κατεστραμμένα μέρη. Οι επιστήμονες αναπτύσσουν τις έννοιες και τις διαδικασίες για τη διασφάλιση των φυσικών θεμελίων της ανθρώπινης ζωής για τις μελλοντικές γενιές. Το UFZ ανήκει στο Helmholtz Association, το μεγαλύτερο επιστημονικό οργανισμό στη Γερμανία.
Η έρευνα στο UFZ είναι οργανωμένη σε 38 τμήματα. Ο μεγάλος αριθμός των τμημάτων υπογραμμίζει το ευρύ φάσμα των προσεγγίσεων στο UFZ. Η έρευνα διαρθρώνεται σε τρεις βασικές θεματικές περιοχές και τρεις διατομεακές αρμοδιότητες:

Βασικές Θεματικές Περιοχές

  • Χρήση γης, Βιοποικιλότητα, Οικοσύστημα Υπηρεσίες, Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας
  • Αειφόρος Διαχείριση Υδατικών Πόρων
  • Χημικές ουσίες στο περιβάλλον, Περιβαλλοντική Υγεία

Διατομεακές Αρμοδιότητες

  • Κοινωνικές Επιστήμες
  • Παρακολούθηση, Παρατήρηση
  • Μοντελοποίηση, Απεικόνιση

Τμήμα Τεχνολογιών Ελέγχου & Ερευνών: Το Τμήμα Τεχνολογιών Ελέγχου & Ερευνών προκειμένου να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις για περιβαλλοντική έρευνα και παρακολούθηση αναπτύσσει μοναδικές ιδέες και στρατηγικές για την επαρκή και εκτενή μοντελοποίηση των φυσικά συστημάτων. Μια αποτελεσματική και σχετικά γρήγορη διερεύνηση και αξιολόγηση των περιβαλλοντικών ζητημάτων μπορεί να επιτευχθεί με το συνδυασμό διαφορετικών μεθόδων από διάφορους ερευνητικούς τομείς, όπως η γεωφυσική, η υδρογεωλογία, η τηλεπισκόπηση και έρευνες για τη βιοποικιλότητα.

Ομάδες Εργασίας του Τμήματος:

  • Υδρογεωλογικέςμέθοδοι μέτρησης
  • Γεωφυσική
  • Επιτόπιες αναλυτικές διαδικασίες
  • Χημικές αναλύσεις νερών και εδάφους
  • Διαδικασίες εδάφους
  • Ανάλυση ΣυστημάτωνκαιΓεωτεχνική
  • ΑισθητήρεςκαιΜηχανική Συστημάτων
  • Ενοποίηση δεδομένων καιεκτίμηση παραμέτρων

5.4 Technische Universität Darmstadt, Institut für Angewandte Geowissenschaften

darmstadt-300x117Το Πολυτεχνείο του Darmstadt (Γερμανία, www.geo.tu-darmstadt.de) είναι ένα από τα κορυφαία τεχνικά πανεπιστήμια της Γερμανίας. Η μεγάλη ποικιλία των γνωστικών αντικειμένων είναι επικεντρωμένη στην τεχνολογία, όπως φαίνεται από τη σκοπιά της μηχανικής, των φυσικών επιστημών, των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών. Το Πολυτεχνείο του Darmstadt είναι το πρώτο αυτόνομο πανεπιστήμιο της Γερμανίας και διαθέτει έναν χρηματοδοτούμενο από το κράτος προϋπολογισμό 237 εκατομμυρίων ευρώ. Η ικανότητά του για καινοτομίες αποδεικνύεται, μεταξύ άλλων, από την σταθερή αύξηση σε ετήσια επιπλέον χρηματοδότηση από εξωτερικές πηγές όπως την βιομηχανία (132 εκατομμύρια ευρώ το 2012).

Το Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Γεωεπιστημών αποτελεί μέρος του Τμήματος Υλικών και Γεωεπιστημών και περιλαμβάνει 9 καθηγητές και ομάδες εργασίας, αντίστοιχα. Η έρευνα και η διδασκαλία εστιάζεται στα ακόλουθα θέματα: Νερό, Ενέργεια και Περιβάλλον. Οι βασικές δραστηριότητες της ομάδας Υδρογεωλογίας εστιάζονται στην ολοκληρωμένη διαχείριση των υπογείων υδάτων και την αντιμετώπιση τόσο ποιοτικών όσο και ποσοτικών θεμάτων, την επεξεργασία των υπόγειων υδάτων ή των λυμάτων. Το Ινστιτούτο διαθέτει ειδικές εργαστηριακές εγκαταστάσεις για ανάλυση του νερού (ανόργανων και οργανικών ουσιών), ανάλυση ισοτόπων, ανάλυση του εδάφους, και ειδικά εργαστήρια για βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα υδρογεωλογικά και γεωθερμικά πειράματα.

Τομείς Έργων:

  • Ολοκληρωμένη διαχείριση των υπογείων υδάτων:Ανάπτυξη μεθόδων πεδίου και εφαρμογή αναλυτικών μεθόδων για την εκτίμηση επιφανειακών ροών νερού και υπόγειων νερών. Ανάπτυξη τρισδιάστατων (3D) γεωλογικών μοντέλων και μοντέλων περιφερειακής ροής και μεταφοράς.
  • Υπόγεια νερά: Επεξεργασία υγρών αποβλήτων επιβαρυμένων από οργανοχλωριωμένες ενώσεις με βάση την καταλυτική υδρο-αποχλωρίωση. Παρακολούθηση και αξιολόγηση των διαδικασιών αποχλωρίωσης χρησιμοποιώντας ειδικές αναλύσεις ισοτόπων. Απομάκρυνση των πτητικών και ημι-πτητικών οργανικών ρυπαντών από το νερό σε μεγάλη κλίμακα.
  • Άνυδρη Υδρογεωλογί: Ποιοτική και ποσοτική αξιολόγηση των περιφερειακών υδροφόρων συστημάτων για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων στις άνυδρες περιοχές. Μοντελοποίηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων των κλιματικών αλλαγών στην επαναφόρτιση των υπόγειων υδάτων σε λεκάνες απορροής.